Print Friendly, PDF & Email

Het is wereld obesitasdag en het is iets waar iedereen wel een mening over heeft. De een vind het eigen schuld, een gebrek aan discipline. De ander ziet het als een medisch probleem. De een zegt heel simpel: minder eten dan je verbruikt en klaar. De ander ziet dat er meer nodig is. Hoe dan ook, obesitas roept over het algemeen best wat op bij mensen.

50,2% van de Nederlanders had in 2022 overgewicht. Iets meer dan 15% van de volwassenen heeft ernstig overgewicht, obesitas. Onder kinderen heeft 3% obesitas. Dat zijn ferme getallen. (Bron)

We spreken van obesitas als iemand een BMI hoger dan 30 heeft.

Wat zijn de oorzaken van obesitas?

De oorzaken van obesitas kunnen divers zijn. Ieder pondje gaat door het mondje is echt te simpel gedacht, maar zelfs als het komt doordat men langere tijd meer energie tot zich heeft genomen dan er is verbruikt is de oplossing nog niet eens zo simpel als minder eten, meer bewegen.

  1. Teveel eten, te weinig bewegen.

    Natuurlijk is het een belangrijke oorzaak, langdurig meer eten dan je verbruikt en te weinig bewegen. Hierdoor kom je in gewicht aan en als je het langdurig blijft doen kan dit leiden tot obesitas. De overvloed aan voeding is niet iets waar ons lichaam op is ingesteld. Vroeger was er namelijk schaarste en moest men zoeken naar voedsel voordat het gegeten kon worden. Ons lichaam is er dus ook op gericht om vet uit voeding op te slaan om energie te houden voor de momenten dat er schaarste is. Alleen die momenten zijn er nu nauwelijks meer omdat eten overal te verkrijgen is.Het jojo effect komt hier ook vandaan. Want je lichaam wil eigenlijk weer terug naar daar waar het vandaan kwam voordat je ging afvallen. De wetenschap kan dit nog niet helemaal verklaren, maar het zal met dit fenomeen van schaarste te maken hebben.

    Liesbeth van Rossum, internist-endocrinoloog en hoogleraar op het gebied van obesitas en stressonderzoek in het Erasmus MC in Rotterdam, gaf dit weekend in een interview in de Mezza en plaatste dit stukje op haar LinkedIn: “‘Zet twee mannen van 35 jaar naast elkaar, allebei 1.85 meter lang en 80 kilo op de weegschaal, en je zult denken: die moeten evenveel moeite doen om op gewicht te blijven. Was het maar zo eenvoudig. Want stel nou, zegt Liesbeth van Rossum, Nederlands bekendste overgewicht-expert, dat een van die twee in het verleden ooit 110 of zelfs 130 kilo woog en de ander altijd een stabiel gewicht had? ‘Dan zal die eerste veel meer moeite moeten doen om 80 kilo te blijven. Zijn lichaam is door de obesitas uit het verleden geherprogrammeerd, en zal altijd weer terug omhoog willen”.

  2. Hormonale disbalans

    Het is niet zo dat alleen maar teveel eten en te weinig bewegen zorgt voor (ernstig) overgewicht. Ook kunnen hormonen je behoorlijk tegenwerken. Zo kunnen een trage schildklier, verhoogde cortisol spiegels of PCOS bijdragen aan gewichtstoename. Ook periodes waarin ons hormonale stelsel enorm veranderd zoals tijdens de zwangerschap of tijdens de overgang kunnen zorgen voor gewichtstoename.

    Het werkt ook andersom, obesitas zorgt ook voor verandering in de werking van honger en verzadigingshormonen. Wat afvallen soms minder simpel maakt dan het lijkt. Zo is leptine een hormoon wat zorgt voor een gevoel van verzadiging, maar dit raakt verstoord op het moment je teveel vetweefsel hebt. Dit omdat leptine aangemaakt wordt in het vetweefsel en hierbij een teveel aan leptine zorgt dat je er niet meer gevoelig voor bent, dus dat gevoel van verzadiging ook niet meer zo snel krijgt. Lees hier meer over leptine.

  3. Psychologische oorzaken obesitas

    Wanneer we spanning en stress ervaren, kan dat een sterke invloed hebben op onze eetlust. De een krijgt geen hap door de keel, terwijl de ander juist troost vind in eten. Emotie eten noemen we dit laatste ook wel. Langdurige stress kan ook een verandering brengen in ons hormonale stelsel doordat het stresshormoon cortisol teveel wordt geactiveerd. Dit hormoon zorgt bij te grote activatie voor veel disbalans en zorgt onder meer voor een toename van de eetlust en ook dat we meer zin hebben in voedsel rijk aan vet en calorieën.

    Ook eetstoornissen zoals Binge Eating Disorder kunnen zorgen voor obesitas.

  4.  Medicijnen

Medicijnen kunnen zorgen voor gewichtstoename. Antidepressiva is een voorbeeld, maar ook corticosteroïden zoals prednison kunnen zorgen voor toename in gewicht. Maar ook bepaalde neussprays kunnen dit effect hebben. Ook hier komt dat dan door de aanwezigheid van corticosteroïden en dat kan dan weer zorgen voor te hoge cortisolspiegels wat weer de eetlust doet toenemen. Het gebruik van sommige anticonceptie pillen kan ook zorgen voor toename in gewicht.

Andere oorzaken kunnen zijn:

  • Leef-, woon- en werkomtandigheden
  • Genetische aanleg

Oplossingen obesitas

Er zijn vele oorzaken, dus ook niet 1 oplossing. Gezond eten, meer bewegen en meer ontspannen, dat is de eerste stap en goed voor iedereen! Wanneer je obesitas hebt kun je via de zorgverzekeraar en een verwijzing van de huisarts ook een Gecombineerd Leefstijlinterventie (GLI) vergoed krijgen. Dit 2-jarige programma is erop gericht om mensen met obesitas te helpen bij gedragsverandering.

Wanneer een hormonale disbalans of veel stress de (belangrijkste) oorzaak is van obesitas, dan kun je, je meer richten om de hormonen in balans te brengen en stress te verminderen. Stress verminderen kan door te kijken naar mindfulness oefeningen, maar als dit een psychische oorzaak heeft, door naar een psycholoog te gaan. Dit geldt ook wanneer je te maken hebt met een eetstoornis. Hormonen in balans brengen is minder moeilijk dan het lijkt. Zelf vind ik het nieuwe boek “Hack je hormonen” (zie onderaan dit artikel de link) echt een aanrader hierin. Praktisch geschreven en makkelijk toe te passen.

Wanneer medicatie een (grote) rol speelt in het tot standhouden van obesitas is het goed om met je arts te kijken of er andere mogelijkheden zijn.

Het Erasmus MC heeft een site genaamd: check oorzaken overgewicht waar je een vragenlijst kunt invullen om meer inzicht te krijgen en de vragenlijst kan ook meegenomen worden naar een zorgverlener die met de antwoorden weer betere zorg kan verlenen. Zeker een kijkje waard. Klik hier om naar die site te gaan

Koop je via deze link dit boek, dan help je Vitakracht en kunnen we onze artikelen gratis blijven schrijven. We krijgen een heel klein percentage van je aankoopbedrag, maar het kost jou niets extra! Win-win dus!

Laatste berichten van Trientje Blenkers-Klein (Toon alles)

Pin It on Pinterest

Share This