Print Friendly, PDF & Email

Schematherapie helpt bij persoonlijkheidsstoornissen en kan ook nuttig zijn bij traumaverwerking. In dit artikel leg ik je uit wat schematherapie precies inhoudt en hoe het werkt.

Wat is schematherapie?

Laat ik beginnen bij het begin: wat is schematherapie precies? Schematherapie is een wetenschappelijk bewezen effectieve vorm van psychotherapie. Het richt zich op mensen met persoonlijkheidsstoornissen of andere langdurige klachten, zoals chronische depressie. Patronen die je in je leven hebt ontwikkeld, ontstaan soms al vroeg en kunnen daardoor hardnekkig zijn. Helpende patronen zijn natuurlijk fijn, maar er zijn ook patronen die zich steeds herhalen en waar je veel last van kunt hebben.

Centraal in schematherapie staat het leren herkennen van je eigen valkuilen, overtuigingen en denkpatronen. Je leert waar deze vandaan komen en hoe je ze kunt doorbreken. Een veelvoorkomende term in schematherapie is ‘de gezonde volwassene’. Ieder mens heeft dit in zich: het deel dat positieve gedachten en gevoelens heeft over zichzelf en de wereld om zich heen. Het versterken van deze gezonde volwassene is een belangrijk onderdeel van schematherapie.

Wat zijn schema’s?

In schematherapie worden hardnekkige patronen schema’s genoemd. Schematherapie helpt je terug te gaan naar de oorsprong van deze schema’s, zodat je ze stapje voor stapje kunt doorbreken. Een schema kun je zien als een soort programmering. Het is jouw werkelijkheid van de wereld en bestaat uit herinneringen, emoties, lichamelijke gewaarwordingen en overtuigingen.

Voorbeelden van schema’s

Je kunt bijvoorbeeld heel boos of verdrietig reageren als een vriendin afbelt. Dit kan een schema van afwijzing zijn. Als je dat vroeg al hebt meegekregen, kan dat nu nog steeds doorwerken. Je reactie op de feitelijke gebeurtenis kan dan overdreven zijn. Misschien belt die vriendin wel af met een goede reden en heeft het niets met jou te maken, maar jij voelt je afgewezen en reageert boos of verdrietig.

Een ander voorbeeld is dat je baas je voor de zoveelste keer vraagt om over te werken en je geeft maar weer toe omdat je geen nee durft te zeggen. Dit kan een schema van onderwerping zijn. Onderwerping betekent dat je toegeeft aan de wil van de ander, als enige manier om problemen te voorkomen. Je onderdrukt snel jouw eigen behoeften uit angst voor conflicten en straf.

Modi’s in schematherapie

De manier waarop je reageert wanneer een schema wordt geactiveerd, wordt in de schematherapie vertaald naar verschillende modi. Een modi is jouw reactie op een onderliggend schema.

Alles over de verschillende schema’s en modi’s kun je lezen in dit document van de vereniging voor schematherapie.

Basisbehoeften van ieder kind

Ieder kind heeft behoeften in zijn leven, waarvan sommige essentieel zijn. Deze noemen we basisbehoeften. De basisbehoeften die ieder kind heeft, zijn:

Veilige hechting en verbondenheid
Als kind moet je kunnen rekenen op een of meerdere betrouwbare volwassenen die zorgen voor veiligheid en stabiliteit. Het is belangrijk dat je je geaccepteerd voelt en dat je het gevoel hebt bij anderen te horen en dingen te kunnen delen.

Autonomie, competentie en zelfwaardering
Een kind moet vanuit een veilige situatie de wereld om zich heen kunnen ontdekken en leren op eigen benen te staan. Ouders of verzorgers moeten steeds een stukje loslaten zodat het kind kan uitgroeien tot een autonome volwassene. Een kind moet zich gewaardeerd voelen in wie hij of zij is en wat hij of zij kan, om een gevoel van eigenwaarde te ontwikkelen.

Zelfexpressie
Dit omvat het leren van jezelf mogen uitdrukken in je mening en gevoelens ten opzichte van anderen. Dit zonder te veel knellende regels. Vrijheid krijgen om behoeften en emoties te tonen is essentieel.

Spontaniteit en spel
Spel is een goede manier om sociale relaties te onderzoeken en te ervaren als een bron van plezier. Het is belangrijk dat kinderen de ruimte krijgen om te spelen en spontaan te zijn.

Realistische grenzen
Leren om je eigen grenzen en die van anderen te respecteren, en leren om je eigen emoties op een gezonde manier te uiten, is cruciaal.

Wanneer een of meer van deze behoeften niet zijn vervuld, kun je in schematherapie leren deze behoeften alsnog te vervullen.

Schematherapie en traumaverwerking

Schematherapie en Traumaverwerking
Schematherapie is oorspronkelijk ontwikkeld voor persoonlijkheidsstoornissen, maar hoe kan het ook nuttig zijn bij traumaverwerking? Als je te maken hebt met complex trauma, dat al vroeg in je leven is ontstaan, kan schematherapie heel nuttig zijn. In je vroege jaren bouw je allerlei schema’s op en de kans is groot dat niet al je basisbehoeften zijn vervuld.

Wat leer je in schematherapie?
In schematherapie leer je onder andere om voor je gekwetste kind te zorgen. Je leert ook hardnekkige gedachten over jezelf, zoals ‘ik ben niet goed genoeg’ of ‘niemand houdt van mij’, te weerleggen. Daarnaast kun je schematherapie goed combineren met trauma verwerkende onderdelen zoals:

Imaginaire rescripting
Imaginaire rescripting (ImRs) wordt veel toegepast binnen schematherapie. Hierbij wordt telkens een klein traumatisch deel uit je jeugd opgeroepen met als doel de betekenis van die ervaring te veranderen. ImRs heeft als voordeel dat je gevoelens, behoeftes en acties kunt uiten die je destijds misschien hebt moeten onderdrukken. Samen met de therapeut kun je de nare herinnering herschrijven en met inbeeldingskracht een andere afloop geven. Dit kan helpen bij de verwerking van trauma.

EMDR
Binnen schematherapie is het soms ook mogelijk om dit te combineren met EMDR, afhankelijk van de opleiding van de therapeut. Over EMDR kun je in dit artikel alles lezen. In het Tijdschrift voor Gedragstherapie werd ook beschreven dat schematherapie en EMDR een goede combinatie kunnen zijn bij complex traumagerelateerde klachten. Je kunt hier het artikel lezen.

Door schematherapie leer je dus contact te maken met je eigen behoeften en kun je stappen zetten in de verwerking van je trauma.

Zelf lezen over schematherapie?

Wil je lezen over schematherapie? Hieronder vind je 2 praktische zelfhulpboeken waar schematherapie in centraal staat.

Patronen doorbreken: een zelfhulpboek voor meer balans

Patronen doorbreken I Hannie van Genderen

Patronen doorbreken is een zelfhulpboek over schematherapie. Het boek is eenvoudig geschreven en helpt je om patronen te doorbreken en meer evenwicht en tevredenheid in je leven te vinden. Wat bijzonder is aan dit boek, is dat het een lastig onderwerp op een begrijpelijke manier uitlegt en daarbij heel overzichtelijk blijft.

Schematherapeuten gebruiken dit boek soms ook tijdens therapie. Als je de recensies op bol.com leest, zie je dat het boek goed ontvangen wordt door lezers.

Wanneer je het boek via de link hieronder koopt, help je Vitakracht om gratis artikelen te blijven schrijven. We ontvangen een kleine commissie, maar jij betaalt niets extra omdat boekenprijzen vaststaan. Win-win dus!

Unstuck I Fleur Kraanen en Marieke Hesseling

Fleur Kraanen en Marieke Hesseling, beide schematherapeuten, hebben het boek Unstuck geschreven. Dit boek is speciaal voor millennials (geboren tussen 1980 en 1995). In hun praktijk zien ze vaak dat mensen van deze leeftijdsgroep tegen dezelfde problemen aanlopen. Denk aan overbelasting, faalangst, perfectionisme, somberheid, depressie, niet weten wat je wilt en (milde vormen van) verslaving. Deze problemen hebben vaak hun oorsprong in schema’s die in de jeugd zijn opgebouwd.

In Unstuck leer je met meer mededogen naar jezelf te kijken, minder hoge eisen te stellen en te herkennen in welke patronen je vastzit. Door praktijkvoorbeelden, quizzen en praktische opdrachten ontdek je welke patronen je wilt doorbreken en hoe je dat kunt doen.

Koop je het boek via de link hieronder, dan help je Vitakracht om gratis artikelen te blijven schrijven. We ontvangen een kleine commissie, maar jij betaalt niets extra. Een echte win-win situatie!

 

 

 

 

 

Laatste berichten van Trientje Blenkers-Klein (Toon alles)

Pin It on Pinterest

Share This