Print Friendly, PDF & Email

Schematherapie is een therapie welke wordt ingezet voor persoonlijkheidsstoornissen, maar het kan ook werken als onderdeel van traumaverwerking. Hoe dat precies zit en wat schematherapie precies is, leg ik je uit in dit artikel.

Wat is schematherapie?

Laat ik beginnen bij het begin, wat is schematherapie precies? Schematherapie is een wetenschappelijk bewezen effectieve vorm van psychotherapie. Het gaat hierbij om mensen met persoonlijkheidsstoornissen of andere langdurige klachten, zoals bijvoorbeeld chronische depressie. Patronen die je in het leven eigen hebt gemaakt ontstaan soms al vroeg en kunnen daardoor hardnekkig zijn. Helpende patronen zijn natuurlijk fijn, maar je kunt ook patronen hebben die zich steeds herhalen waar je eigenlijk veel last van hebt.

In schematherapie worden dit dan schema’s genoemd, waar hieronder meer over staat geschreven en met schematherapie ga je terug naar de oorsprong van waar die schema’s zijn ontstaan om ze zo stapje voor stapje te doorbreken.

Centraal in schematherapie staat dan ook het leren van je eigen valkuilen, van je eigen overtuigingen en denkpatronen, waar deze vandaan komen en vervolgens hoe je ze kunt doorbreken. Daarnaast is iets wat je veelvuldig terug ziet komen in schematherapie, de term ‘de gezonde volwassene’, ieder mens heeft dit in zich. Het deel in je dat positieve gedachten en gevoelens heeft over jou zelf en de wereld om je heen. Het versterken van deze gezonde volwassene is onderdeel van schematherapie.

Wat is een schema?

Schema kun je zien als een soort programmering. Het is jouw werkelijkheid van de wereld. Een schema bestaat uit herinneringen, emoties, lichamelijke gewaarwordingen en overtuigingen.

Je kunt bijvoorbeeld heel enorm boos of verdrietig reageren op een vriendin die afbelt, maar hier kan dan een schema aanslaan, bijvoorbeeld schema afwijzing. Als je dat vroeg al hebt meegekregen, kan dat nu nog steeds doorwerken en kan je reactie op de feitelijke gebeurtenis in het nu best wat overdreven zijn. Want ja misschien belt die vriendin wel af met een goede reden en heeft het niets met jou te maken, maar jij voelt je afgewezen en daarom reageer je boos of verdrietig.

Een ander voorbeeld is dat je baas je voor de zoveelste keer vraagt om over te werken en je geeft maar weer toe omdat je geen nee durft te zeggen. Dan kan bijvoorbeeld een schema als onderwerping aan slaan. Onderwerping betekent dat je toegeeft aan de wil van de ander, als enige manier om problemen te voorkomen. Je onderdrukt snel jouw eigen behoeften uit angst voor conflicten en straf.

De wijze waarop je reageert als er een schema ‘aan’ gaat, wordt in de schematherapie vertaald in verschillende modi’s.

Alles over de verschillende schema’s en modi’s kun je lezen in dit document van de vereniging voor schematherapie.

Emotionele basisbehoeften

Ieder kind heeft behoeften in zijn leven, een aantal zijn essentieel en noemen we dan ook wel basisbehoeften. De basisbehoeften die ieder kind heeft zijn:

  • Veilige hechting aan en verbondenheid met anderen: je moet er als kind op kunnen rekenen dat er een of meerdere betrouwbare volwassenen zijn die zorgen voor veiligheid, stabiliteit en je het gevoel geven dat je wordt geaccepteerd. Daarnaast is het belangrijk dat je als kind het gevoel hebt bij anderen te horen en dingen te kunnen delen.
  • Autonomie, competentie en identiteitsgevoel en zelfwaardering: een kind moet vanuit een veilige situatie de wereld om zich heen kunnen ontdekken en leren op eigen benen te staan. Ouders of verzorgers moeten steeds een stukje loslaten zodat het kind kan uitgroeien tot een autonome volwassene. Een kind moet zich gewaardeerd voelen in wie hij of zij is en wat hij of zij kan, dit om een gevoel van eigenwaarde te ontwikkelen
  • Zelfexpressie: dit omvat het leren van jezelf mogen uitdrukken in je mening en gevoelens ten op zichte van anderen. Dit zonder te veel knellende regels. Vrijheid krijgen om behoeften en emoties te tonen.
  • Spontaniteit en spel: spel is een goede manier om te leren sociale relaties te onderzoeken en spel te mogen ervaren als een bron van plezier.
  • Realistische grenzen: leren om je eigen grenzen en die van anderen te respecteren en leren om je eigen emoties op een gezonde manier te uitten.

Wanneer een of meer van deze behoeften niet zijn vervuld, kun je in schematherapie leren deze behoeften alsnog te vervullen.

Schematherapie en traumaverwerking

Schematherapie is dus in eerste instantie bedacht voor persoonlijkheidsstoornissen, maar hoe kan het dan ook bij traumaverwerking van nut zijn? Wanneer je te maken hebt met complex trauma, dus trauma wat al vroeg in je leven is ontstaan kan schematherapie heel nuttig zijn. Vroeg in je leven bouw je, zoals je hierboven kon lezen, ook allerlei schema’s op en de kans dat je niet alle basisbehoeften hebt gekend is ook best groot.

Je leert in schematherapie onder meer je gekwetste kind te verzorgen en leert ook hardnekkige gedachten over jezelf, zoals ‘ik ben niet goed genoeg’ of ‘niemand houd van mij’ de mond te snoeren. Daarnaast kun je het heel goed combineren met trauma verwerkende onderdelen zoals:

Imagenaire rescripting 

Imagenaire resctriping is iets wat veel wordt toegepast binnen schematherapie. Met imagenaire rescriping (ImRs) wordt telkens een klein traumatisch deel uit je jeugd opgeroepen en het idee is dan om de betekenis van die ervaring te veranderen. ImRs heeft als voordeel dat je ook gevoelens, behoeftes en acties nog kunt uiten die je destijds wellicht hebt moeten onderdrukken. Je kunt samen met de therapeut dus eigenlijk de nare herinnering herschrijven, je kunt met inbeeldingskracht het een andere afloop geven. Iets wat kan helpen om te verwerken.

Je leert dus contact te maken met je eigen behoeften.

EMDR

Binnen schematherapie is het soms ook mogelijk, afhankelijk of de therapeut hiervoor is opgeleid, dit te combineren met EMDR. Over EMDR kun je in dit artikel alles lezen.In het tijdschrift voor gedragstherapie werd ook beschreven dat schematherapie en EMDR een goede combinatie kan zijn bij complex traumagerelateerde klachten. Je kunt hier het artikel lezen.

Zelf lezen over schematherapie?

Wil je lezen over schematherapie? Hieronder vind je 2 praktische zelfhulpboeken waar schematherapie in centraal staat.

Patronen doorbreken I Hannie van Genderen

Patronen doorbreken is een zelfhulpboek op het gebied van schematherapie. Het is een eenvoudig geschreven boek waarbij je leert patronen te doorbreken en je te helpen naar meer evenwicht en tevredenheid in je leven. Wat heel knap van dit boek is, is dat het in eenvoudige woorden een toch wel moeilijk onderwerp uitlegt en daarbij heel overzichtelijk is.

Het boek wordt soms ook door schematherapeuten gebruikten tijdens schematherapie. Als je de recensies leest op bol.com, kun je lezen dat het boek goed wordt ontvangen door de lezer.

Wanneer je het koopt via de link hieronder help je Vitakracht om deze artikelen gratis te kunnen blijven schrijven. We krijgen een kleine commissie en omdat boekenprijzen vast staan betaal jij niets extra, win win dus!

Unstuck I Fleur Kraanen en Marieke Hesseling

Fleur en Marieke zijn zelf 2 schematherapeuten en hebben het boek unstuck geschreven. Voor millennials (geboren tussen 1980 en 1995). Ze zien in hun praktijk mensen van die leeftijd veel tegen dezelfde problemen aanlopen. Problemen van overbelasting, faalangst en perfectionisme, somberheid en depressie, niet weten wat je wilt en (milde vormen van) verslaving. Deze problemen komen ook vaak voort uit schema’s die opgebouwd zijn in de jeugd.

In Unstuck leer je om met iets meer mededogen naar jezelf te kijken, iets minder hoge eisen te stellen en te zien in welke patronen je vastzit. Aan de hand van praktijkvoorbeelden, quizzen en praktische opdrachten leer je welke patronen je liever doorbreekt, en hoe je dat doet.

Wanneer je het koopt via de link hieronder help je Vitakracht om deze artikelen gratis te kunnen blijven schrijven. We krijgen een kleine commissie en omdat boekenprijzen vast staan betaal jij niets extra, win win dus!

 

 

 

 

 

Laatste berichten van Trientje Blenkers-Klein (Toon alles)

Pin It on Pinterest

Share This